Kościół p.w. św. Józefa w Zabrzu

 

 

 

   Parafia św. Józefa w Zabrzu została wyodrębniona w 1931 r. z terytorium parafii św. Andrzeja Apostoła. W latach 1930–1931 wybudowano nowy kościół wg projektu Dominikusa Böhma z Kolonii. Konsekracji kościoła dokonał 4 września 1932 r. kard. Adolf Bertram. Kościół p.w. św. Józefa stanowi jeden z ciekawszych przykładów architektury modernistycznej na Górnym Śląsku. Obiekty sakralne Böhma posiadają niepowtarzalny klimat, na który składają się w jednakowym stopniu warstwy materialna jak i niematerialna. Ta pierwsza to surowy monumentalizm, rzetelna konstrukcja oraz szczerość w zastosowaniu materiałów. Druga to umiejętność wpływania na emocje odbiorcy, szeroko stosowana symbolika oraz twórcza gra światłem.  

 

 

 

 

 

 

Architekt wielokrotnie w swojej twórczości stosuje cytaty z historii: 

Symbolika światła jako emanacji boga

Symbolika liczb świętych (katedry średniowiecza) (7, 12, 33, 40)

Plac wejściowy do kościoła „paradisus” – podobne place znajdowały się przed starochrześcijańskimi bazylikami.

Fasada – rzymskie bramy (brama do nieba) lub akwedukt – woda życia

Przejście od „profanum” do „sacrum” – święta brama (porta sacra) – obmycie – oczyszczenie z grzechów

Metafora drogi życia – wydłużona nawa kościoła, której towarzyszy 7 okien witraży z siedmioma sakramentami w witrażach,

Chrzcielnica u podstawy wieży u wejścia do świątyni – motyw oczyszczenia u progu „świętej drogi” na drodze chrześcijanina do zbawienia, nieba – (symbolicznie wieża i spiralne schody) 

 

 

 

 

 

 

   Dominikus Böhm uważał, że architekt powinien projektować obiekt całościowo; począwszy od bryły, formy przestrzeni, aż po wyposażenie i detal (Böhm był również twórcą wnętrz, mebli, witraży, mens ołtarzowych). W dużych oknach po stronie zachodniej znaleźć się miały osadzone w ciemnej gamie barwnej witraże, a okna wschodnie miały dawać jedynie skromne światło. Najjaśniejsze oszklenie miało towarzyszyć strefie ołtarza – najważniejszemu miejscu świątyni, uniesionemu wysoko nad posadzkę nawy, rozświetlonemu i akcentującemu jedynie istotę wiary – krzyż.

   Witraż „Najświętszy Sakrament” który możemy do dziś podziwiać, zaprojektowany został w 1942 roku, pozostałe witraże w zachodnich oknach przedstawiać miały kolejne  sakramenty. W 1957 roku umieszczono w prezbiterium witraż „Świętej Rodziny”. W swojej książce „Kościół św. Józefa w Zabrzu Dominikusa Böhma na tle krajobrazu artystycznego Górnego Śląska” profesor Ewa Chojecka z Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach dowodzi, że jego autorem był również Dominikus Böhm.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   Swą śmiałą kompozycją kościół wzbudza zachwyt architektów z kraju i spoza granic Polski. Zaliczony został do kanonu przedsoborowej architektury sakralnej XX wieku.

 

 

 

www.malanowicz.eu Moje pasje Architektura Katalog zabytków Kościoły